Lecząc przyczynę choroby, pozbywasz sięj jej raz na zawsze - Józef Kraus

  • zwiększ rozmiar czcionki
  • Default font size
  • zmniejsz rozmiar czcionki

Warning: Creating default object from empty value in /home/arkadiakraus/www/arkadiakraus1/modules/mod_random_image/helper.php on line 85
czolowka2.jpg

Warning: Creating default object from empty value in /home/arkadiakraus/www/arkadiakraus1/modules/mod_random_image/helper.php on line 85

Warning: Creating default object from empty value in /home/arkadiakraus/www/arkadiakraus1/modules/mod_random_image/helper.php on line 85

Choroby tarczycy (Optymalni 2006)

Email Drukuj PDF

Zanim omówię zaburzenia czynności tarczycy i choroby z nimi związane, konieczne jest omówienie podstawowych wiadomości z anatomii i fizjologii tego gruczołu.

Gruczoł tarczowy (tarczyca) jest jednym z większych gruczołów wydzielania wewnętrznego. Jest ona położona płytko pod skórą po przedniej stronie szyi, dość symetrycznie po obu stronach tchawicy. U osób dorosłych masa tarczycy waha się w granicach od 15 – 30 g i jest większa u kobiet niż u mężczyzn. Kształt prawidłowej tarczycy przypomina literę H. Składa się ona z dwóch symetrycznie położonych płatów bocznych połączonych tzw. cieśnią. Płaty tarczycy składają się z drobnych płacików, te z kolei zbudowane są z 20 – 40 pęcherzyków gruczołowych. Każdy z pęcherzyków zbudowany jest w większości z tzw. komórek pęcherzykowych, w których zachodzi biosynteza hormonów tarczycy. Drugim rodzajem komórek tarczycy, różniących się zarówno budową jak i czynnością od komórek pęcherzykowych, są tzw. komórki C, okołopęcherzykowe, w których to zachodzi synteza kalcytoniny.

Hormonami syntetyzowanymi przez tarczycę są: tetrajodotyronina (tyroksyna) oznaczana symbolem T4 oraz trijodotyronina oznaczana jako T3. Proces biosyntezy hormonów tarczycy zachodzi w komórkach pęcherzykowych tarczycy i regulowany jest przez wiele czynników, między innymi: TSH (tyreotropina – hormon wydzielany przez przysadkę mózgową), stężenie jodków w tarczycy, obecność swoistego białka tarczycy - tyreoglobuliny oraz swoiste enzymy. Hormony tarczycy zmagazynowane w koloidzie pęcherzyków zostają z niego uwolnione i przenikają z gruczołu bezpośrednio do krwi, która rozprowadza je po całym ustroju. Krążą one w krwiobiegu przede wszystkim w postaci związanej z białkami surowicy. Po uwolnieniu z tego wiązania tworzą tzw. postać wolnego hormonu, który ma zdolność przenikania do komórek ustroju – ta forma jest biologicznie aktywna. W skład obu hormonów tarczycy (T3, T4) wchodzi jod. Jest on dostarczany do organizmu głównie z pożywieniem i wodą – mleko, jajka to niezbędne produkty spożywcze zabezpieczające nasz organizm w codzienne zapotrzebowanie w ten pierwiastek. Hormony tarczycy działają na tkanki wielokierunkowo, regulując między innymi różne procesy przemiany materii. Hormony te pobudzają w ustroju utlenianie i wytwarzanie energii cieplnej. Wpływają na odbudowę związków wysokoenergetycznych, niezbędnych do np. pracy mięśni.. Regulują gospodarkę tłuszczową, białkową i węglowodanową. Utrzymują prawidłową gospodarkę wodno-elektrolitową. Bardzo ważną rolę odgrywają T3 i T4 w okresie życia płodowego i u dzieci, pobudzając wzrost tkanek , a szczególnie ośrodkowego układu nerwowego i szkieletu. Jak widać hormony tarczycy odgrywają ważną rolę w regulacji procesów życiowych, dlatego choroby gruczołu tarczowego powodują poważne następstwa dla całego naszego organizmu.

Tarczyca to bardzo skomplikowana fabryka , która, aby funkcjonować prawidłowo, potrzebuje wielu związków chemicznych w odpowiednich ilościach. Z tego też powodu złe odżywianie prędzej czy później spowoduje zaburzenia w procesie syntezy hormonów i funkcji całego organu.

Zaobserwowano wiele możliwych zaburzeń związanych z źle funkcjonującą tarczycą. Ze względu na ich mnogość skupię się jedynie na najczęściej występujących schorzeniach.

Wole obojętne.

Powiększony gruczoł tarczycowy nazywamy wolem. Za wole u osoby dorosłej uważa się gruczoł tarczowy, którego ciężar przekracza 40 g, tj. dwukrotną średnią wielkość gruczołu prawidłowego. W praktyce jednak wole rozpoznaje się wówczas, gdy zarys tarczycy jest widoczny na szyi po odgięciu głowy do tyłu lub wyczuwa się go w trakcie badania szyi palcami. Co to oznacza? Nieduży, widoczny lub wyczuwalny guzek tarczycy świadczy o występowaniu wola, pomimo że masa tarczycy nie przekracza 40 g. Pamiętać należy jednak o tym, że nieznacznie, okresowo powiększona tarczyca, nie zawierająca guzków nie jest jeszcze objawem choroby. Dopiero gdy powiększenie tarczycy utrzymuje się powyżej 1 miesiąca lub jest duże – należy zgłosić się do lekarza. Ważnym faktem jest, że wole obojętne nie wykazuje zaburzeń w czynności (nie występuje ani nadczynność , ani niedoczynność).

Bezpośrednią przyczyną powiększania się tarczycy jest działanie hormonu TSH. W pewnych warunkach (niedobór jadu w pożywieniu, zwiększone zapotrzebowanie na hormony tarczycy) przysadka stymuluje gruczoł do rozrostu po to, aby zwiększona ilość komórek pęcherzykowych mogła sprostać wymaganiom naszego organizmu. Tarczyca ma znaczną rezerwę czynnościową. Jeżeli wskutek utrudnionego wytwarzania hormonów tarczycy (niedobory jodu i innych związków będące wynikiem złego odżywiania) lub ich zwiększonego zużycia stężenie tych hormonów nieznacznie spada , przysadka natychmiast wydziela zwiększoną ilość tyreotropiny (TSH). Powoduje to z jednej strony zwiększenie wytwarzania hormonów tarczycy i przywrócenie ich prawidłowego stężenia we krwi, z drugiej strony rozrost pobudzonej przez TSH tkanki tarczycowej. Zwiększone zużycie hormonów tarczycy występuje w różnych stanach fizjologicznych i patologicznych. Występuje ono w okresie rozwoju dzieci i młodzieży, w ciąży, ale również w przebiegu wielu chorób.

W początkowym okresie rozwoju wola obojętnego tarczyca rozrasta się dość równomiernie. Powstaje tzw. wole miąższowe. Stopniowo jednak dochodzi do ograniczonych zmian rozrostowych – tworzą się guzki. Wówczas to mamy do czynienia z wolem guzkowym.

W tarczycy mogą powstawać dwa rodzaje guzków:

-guzki nie będące nowotworem

-guzki nowotworowe

Trudno jest określić w badaniu fizykalnym do której grupy należy wybadany guzek, dlatego też wykonuje się badania dodatkowe. Jednakże wykonywanie badań z inicjatywy samych chorych , a zwłaszcza próba oceny przez nich wyników badań, może okazać się dla nich szkodliwa. W zależności od stanu zaawansowania choroby przejście na dietę optymalną może wywołać różne efekty. W początkowym okresie wola miąższowego dieta optymalna połączona z terapią prądami selektywnymi daje w większości przypadków cofnięcie się zmian. W sytuacji, gdy mamy do czynienia z wolem guzkowym, warto oprócz diety optymalnej, która zdecydowanie poprawia funkcjonowanie gruczołu tarczowego, konieczne jest wykonanie szczegółowej diagnostyki w kierunku możliwości wystąpienia zmiany nowotworowej. W takim przypadku, w którym guzek okazuje się zmianą nowotworową, leczenie operacyjne jest leczeniem z wyboru. We wszystkich powyższych sytuacjach dieta optymalna poprawia kondycję ogólną pacjenta i przyspiesza wyleczenie.

Pamiętajcie Państwo, że osoba zdrowa bez problemu może samodzielnie przejść na dietę optymalną, jednakże w przypadku wystąpienia choroby konsultacja lekarza optymalnego jest niezbędna. Człowiek chory nie ma czasu na ewentualne błędy.

Nadczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy (hipertyreoza) jest to zespół objawów klinicznych związanych z przewlekłym nadmiarem hormonów tarczycy w ustroju. Nadmiar ten może być spowodowany zwiększoną ich produkcją przez tarczycę, zaburzeniami w metaboliźmie obwodowym, upośledzoną funkcją receptorów T3 lub przedawkowaniem hormonów tarczycy stosowanych leczniczo. Znanych jest kilkanaście przyczyn powodujących hipertyreozę, w tym miejscu omówię kilka najczęstszych.

Choroba Gravesa-Basedowa

Choroba Gravesa-Basedowa obejmuje zespół zmian chorobowych , wśród których dominuje nadczynność tarczycy. Inne zasadnicze zmiany występujące w przebiegu tej choroby to:

-powiększenie się tarczycy

-zmiany oczne (wytrzeszcz), czasami o groźnym nasileniu

-zmiany w skórze przedniej powierzchni podudzi (tzw. obrzęk przedgoleniowy)

Powyższe zmiany nie zawsze występują łącznie. Zdarza się, że niektóre w ogóle nie występują, albo występują pojedynczo. Choroba Gravesa-basedowa jest chorobą autoimmunologiczną, a jak wiemy schorzenia z autoimmunoagresji występują najczęściej u osób stosujących model żywienia „pastwiskowego”, czyli spożywających duże ilości węglowodanów i niewiele tłuszczy zwierzęcych.

Szukając przyczyny wystąpienia tej choroby odkryto we krwi czynnik pobudzający tarczycę- specyficzną immunoglobulinę, inną niż TSH wydzielana fizjologicznie przez przysadkę. W przypadku chorych na nadczynność tarczycy poziom TSH we krwi jest bardzo niski. W warunkach prawidłowych układ immunologiczny reaguje na obce białka w ustroju, które działają jako tzw. antygeny. Dzięki temu organizm broni się przed wpływem obcych białek. W warunkach nieprawidłowego funkcjonowania nadzoru immunologicznego własne tkanki organizmu mogą być rozpoznawane jak antygen. Tak też się dzieje w Chorobie Gravesa-Basedowa. Antygenem wywołującym powstawanie immunoglobulin jest białko wchodzące w skład komórek pęcherzykowych tarczycy (tych, które produkują hormony), z tym, że w tym wypadku immunoglobuliny nie niszczą komórek, tylko pobudzają je do rozrostu i wytwarzania hormonów tarczycy. Największym zagrożeniem jest fakt, że działanie tych immunoglobulin nie poddaje się kontroli przysadkowej ( poziom TSH nie ma na nie wpływu).

W Chorobie Gravesa-Basedowa mogą być również wydzielane immunoglobuliny o wybiórczym, nietypowym działaniu. Pobudzają one na przykład tylko rozrost lub tylko czynność tarczycy, a nawet wyłącznie blokują czynność komórek tarczycy, co może doprowadzić do jej niedoczynności. Tak różne działania patologicznych immunoglobulin sprawiają, że obraz kliniczny choroby Gravesa-Basedowa bywa różnorodny i nietypowy.

Objawy nadczynności tarczycy.

Nadczynność tarczycy niezależnie od przyczyny może powodować objawy ze strony układu nerwowo-mięśniowego, układu krążenia, skóry, przewodu pokarmowego, układu kostnego, układu płciowego, objawy oczne oraz objawy związane z ogólnoustrojowymi zaburzeniami metabolizmu.

Chorzy na nadczynność tarczycy skarżą się na wzmożoną pobudliwość nerwową, nadmierną wrażliwość, płaczliwość, bezsenność, trudności w koncentracji, drżenie rąk, osłabienie mięśniowe. Objawy ze strony układu nerwowego są związane z jego nadmierną wrażliwością na adrenalinę. Zmiany w obrębie skóry w nadczynności tarczycy objawiają się przede wszystkim nadmierną potliwością całego ciała, wypadaniem włosów, pękaniem paznokci, czasami świądem skóry. Specyficzną zmianą w obrębie skóry jest tzw. obrzęk przedgoleniowy. Występuje on u chorych na chorobę Gravesa-Basedowa. Jest on twardy, dość dobrze odgraniczony, zaczerwieniony lub brunatnie przebarwiony o powierzchni przypominającej skórkę pomarańczową. Zlokalizowany jest on najczęściej obustronnie w przednio-bocznej skórze goleni.

Zaburzenia metabolizmu w nadczynności tarczycy objawiają się zwiększoną przemianą materii. Podstawowa przemiana materii może wzrosnąć dwukrotnie lub więcej. Klinicznie przejawia się to uczuciem gorąca, spadkiem masy ciała mimo zwiększonego łaknienia.

Jednym z najczęstszych objawów nadczynności tarczycy są objawy ze strony układu krążenia.

U chorych pojawia się tzw. hiperkinetyczny stan krążenia. Chorzy skarżą się na uczucie bicia i kołatania serca, niemiarową czynność serca, uczucie gorąca i złą tolerancję ciepła, obrzęki kończyn dolnych, bóle za mostkiem. Akcja serca chorego waha się od 90-100?min do 140-160/min. Częstym objawem są zaburzenia rytmu serca w postaci skurczów dodatkowych , migotania przedsionków, napadowych częstoskurczów nadkomorowych.

Charakterystycznym objawem nadczynności tarczycy jest zwiększona amplituda ciśnienia tętniczego krwi; ciśnienie skurczowe rośnie, rozkurczowe obniża się.

Objawy ze strony układu pokarmowego objawiają się zwiększonym łaknieniem, spadkiem masy ciała, wysychaniem błon śluzowych jamy ustnej i gardła, zwiększoną kinetyką przewodu pokarmowego. Objawy ze strony narządów płciowych to u kobiet zaburzenia miesiączkowania oraz cykle bezowulacyjne, u mężczyzn może występować impotencja lub osłabienie libido.

W nadczynności tarczycy cierpi również nasz układ kostny. Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej powodują demineralizację kości i pojawienie się osteoporozy.

Objawy oczne, o których wspominałam wcześniej mogą być dwojakiego rodzaju: nienaciekowe )nieznaczny wytrzeszcz, zaburzenia zbieżności, nadmierne rozszerzenie szpar powiekowych) oraz naciekowe, związane z naciekiem limfocytów i mukopolisacharydów w obrębie powiek, tkanek pozagałkowych i mięśni zewnętrznych oka )obrzęk powiek i spojówek,, niedomykalność powiek, uszkodzenie mięśni okoruchowych, uszkodzenie nerwu wzrokowego).

Przebieg nadczynności tarczycy może być różny. Choroba nieleczona może prowadzić do znacznego wyniszczenia, przełomu hipermetabolicznego , a nawet do zgonu. Z tych też powodów ważnym jest, aby jak najwcześniej została zdiagnozowana. W łagodnych przypadkach samo przejście na dietę optymalną w połączeniu z terapią prądami selektywnymi daje wyleczenie. W przypadkach zaawansowanej, wieloletniej nadczynności może okazać się konieczne zastosowanie farmakoterapii lub zabiegu operacyjnego (usunięcie tarczycy ). Zawsze stosowanie diety optymalnej poprawia stan pacjenta i przyspiesza wyleczenie.

Niedoczynność tarczycy.

Niedoczynność tarczycy (hipotyreoza) jest to zespół objawów związanych z bezwzględnym lub względnym niedoborem hormonów tarczycy w komórkach i tkankach ustroju.

Niedoczynność tarczycy jest następstwem zniszczenia czynnego gruczołu tarczowego lub zahamowania biosyntezy hormonów tarczycy. Niedoczynność Tarczycy dzieli się na kilka postaci klinicznych w zależności od tego, w jakim okresie życia doszło do niedoboru hormonów tarczycy oraz jaki był stopień tego niedoboru. Inne są bowiem skutki braku hormonów tarczycy w życiu płodowym i u niemowląt, inne u dzieci starszych, a inne u ludzi dorosłych.

Na obraz choroby wpływa również przyczyna. Niedoczynność tarczycy spowodowana jej uszkodzeniem lub zniszczeniem, nazywana jest niedoczynnością tarczycy pierwotną i powoduje ona nieco inne objawy niż te, które spotykamy wskutek niewydolności tarczycy wywołanej brakiem hormonu przysadkowego pobudzającego czynność tarczycy - tyreotropiny (TSH) Niedoczynność tarczycy wywołaną niedoborem TSH nazywamy niedoczynnością tarczycy wtórną.

W zależności od stopnia nasilenia objawów klinicznych choroby rozróżniamy niedoczynność tarczycy:

-ciężką, zwaną obrzękiem śluzowatym

-o średnim nasileniu

-podkliniczną, trudną do rozpoznania ( nie ma zasadniczych objawów lub są one nieznaczne)

Pierwotna niedoczynność tarczycy występuje zazwyczaj u osób między 30 a 60 r.ż., dziesięciokrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn. Uszkodzenie lub zanik tarczycy w tych wypadkach jest wynikiem przewlekłego stanu zapalnego tarczycy, napromieniowaniem tarczycy izotopem radioaktywnym jodu oraz czasem operacją gruczołu lub napromieniowaniem okolicy szyi promieniami rentgenowskimi. Zahamowanie wydzielania hormonów przez tarczyce może być również wynikiem przyjmowania leków blokujących syntezę hormonów tarczycy (leki przeciwtarczycowe)

Wtórna niedoczynność tarczycy jest następstwem braku wydzielania tyreotropiny (TSH) przez przysadkę. Powodem tego jest zwykle choroba przysadki lub rzadziej podwzgórza.

Kliniczne następstwa tych zaburzeń przejawiają się małą ciepłotą ciała, stałym odczuwaniem chłodu i złą tolerancją zimna. Chorzy skarżą się na wzmożoną męczliwość, duszność wysiłkową, bóle o charakterze wieńcowym, bóle stawowe oraz sztywność mięśni. Pojawia się przyrost masy ciała mimo zmniejszenia apetytu oraz zaparcia. Zdolności intelektualne spowalniają się, U chorych stwierdza się nadwagę, tkanka tłuszczowa jest obfita, szczególnie na brzuchu. Występuje obrzęk powiek, policzków, szyi, podwójny podbrudek oraz wypuklenie dołków nadobojczykowych. Czynność serca oscyluje w granicach 60 do 70/min. Pojawiają się cechy zwolnionej perystaltyki jelit. Wprowadzenie diety optymalnej pomaga pacjentowi odzyskać zdrowie. W zależności od przyczyny i nasilenia niedoczynności wystarcza albo sama zmiana odżywiania i leczenie prądami selektywnymi, albo niewielka substytucja hormonalna.

Organizm na diecie optymalnej zachowuje się jak dobrze rządzone państwo, jest ekonomiczny i oszczędny. Ilość hormonów tarczycy potrzebna do prawidłowego funkcjonowania organizmu jest mniejsza na diecie optymalnej niż na innych. Wniosek z tego jest taki, że w przypadku niewielkiej niedoczynności tarczycy, już samo zmniejszenie zapotrzebowania organizmu na hormony tarczycy jest równoznaczne z pozbawieniem się objawów niedoczynności.



Grażyna Milerska